© Birgitta Wolfgang Bjørnvad

Hoe klei de duistere verhalen van het onderbewuste vangt

De Deense beeldend kunstenaar Mie Mørkeberg stort zich op keramiek als nieuw medium voor haar dystopische fabelkunst.

2 april 2021 door Trine Jørck

Mie's artistieke universum is gebaseerd op dromen en sciencefiction, en het dagelijks leven, politieke agenda’s en dystopie zijn inspiratiebronnen. Momenteel werkt ze aan haar eerste grote solotentoonstelling, Kryptomania. 

© Birgitta Wolfgang Bjørnvad

Naast het meer traditionele canvas beschilder je nu ook potten. Waarom?

‘Ik ben altijd al nieuwsgierig geweest naar media en materialen en heb veel verschillende dingen uitgeprobeerd. Daarnaast heb ik een stel goede collega’s die aardewerk maken, en plotseling deed zich de gelegenheid voor omdat er een bekwame pottenbakker was die me wel wilde helpen. Zijn naam is Bjarne Puggaard, en hij draait de pot, glazuurt hem en bakt hem voor mij. Als je op die manier te werk gaat, moet je echt iemand vinden die je vertrouwt en die zijn vak verstaat. Het is belangrijk om elkaar serieus te nemen op allebei de artistieke werkgebieden. En Bjarne, die is gewoon top!’

Wat betekent je ontplooiing op het vlak van keramiek voor je kunst?

‘Als schilder hang je altijd aan de muur, maar voor tentoonstellingen vind ik het ook wel leuk om de vloer te hebben – dat je je ruimtelijk kunt uitdrukken, en dus niet alleen in vlakken. Het bijzondere van potten is ook dat je er omheen kunt lopen en er als het ware een verhaal doorheen kunt vertellen. Aan elke kant van een pot kunnen heel verschillende dingen gebeuren, dus zo krijg je vanzelf zin om op verkenning te gaan. Ik werk veel met mythologische figuren, en daarmee verwijs ik ook naar de Romeinse en Egyptische tradities, waarin potten werden versierd met verhalen.’ 

Mie Mørkeberg heeft zich op keramiek gestort als vorm van expressie, en de hindernissen daarbij dagen haar creatieve proces positief uit.  

© Birgitta Wolfgang Bjørnvad

De potten worden gedraaid door keramist Bjarne Puggaard, Mie schildert/schraapt haar motieven op of in de klei, en Bjarne glazuurt en bakt ze.  

© Birgitta Wolfgang Bjørnvad

Op welke manieren verandert de keramiek je artistieke expressie?

‘Je kunt nog goed zien dat dit van mij is, maar er gebeurt wel wat: het motief wordt eenvoudiger en het is moeilijker om de kleuren te controleren, omdat je niet weet hoe ze eruitzien als het werk wordt gebakken. En na het bakken is er geen weg meer terug. Ik hou van die directheid met keramiek. Het is alsof de klei het overneemt. Het is een weerbarstiger materiaal om mee te werken. Bij het schilderen op een doek heb ik de neiging om te laat te stoppen. Ik wil het de hele tijd blijven verbeteren. Met keramiek gaat dat niet. Als de pot het atelier in komt, is de klei nog zacht en heerlijk om mee te werken. Als je er dan een tijd mee aan de slag bent, droogt het al wat op en wordt het lastiger te bewerken. Het proces heeft vanzelf een tijdslimiet, wat de intensiteit en focus verhoogt.’

De thema’s in je werken komen uit dromen, sciencefiction, het dagelijks leven, politieke agenda’s en dystopie. Hoe ondersteunt het aardewerk dat?

‘Dat kan ik waarschijnlijk het beste omschrijven aan de hand van mijn eerste grote solotentoonstelling, Kryptomania, die eraan zit te komen. De titel verwijst naar dat wat gecodeerd is, dat wat je niet begrijpt, dat wat versleuteld is. Als ik werk, ga ik zo’n onwerkelijk universum binnen. Ik stel me het voor als een land dat ik betreed, en dan ontstaan er dingen die ontspringen aan alles wat er dagelijks om me heen gebeurt. Dingen uit de werkelijkheid worden versleuteld, omgekeerd en vervormd en komen er aan de andere kant van het proces weer uit, dus in mijn artistieke expressie. Als ik werk, is het zo’n geweldige onderdompeling. Het lijkt wel alsof ik dan in trance ben. Ik daal af naar diepere lagen, helemaal tot in het onderbewustzijn. Als ik maar artistiek bezig kan zijn, is het goed, of het nu gaat om schilderen of keramiek. De grote potten waar ik op dit moment aan werk zijn allemaal gemaakt in 2020. Een jaar waarin alles op zijn kop werd gezet. Waarin je nergens op kon rekenen. Er zijn geen grenzen. Alles is chaotisch. Ik haal veel uit het donker, in gemoedstoestanden waarin de dingen niet zo goed functioneren. Omdat de natte klei een aantal grenzen stelt, bijvoorbeeld aan de tijd dat je aan iets kunt blijven werken en hoeveel je nog kunt aanpassen, legt het mijn reactie op wat er om me heen gebeurt vrij zuiver en onmiddellijk vast.’ 

In Mie's atelier vind je tal van boeken met kunst van onder andere Edward Burne-Jones, James Ensor, Marlene Dumas, William Blake, Frida Kahlo en Edvard Munch. Fragmenten hieruit worden gekoppeld aan elementen, verhalen, emoties en beelden uit Mie’s omgeving en komen allemaal samen in haar eigen duistere universum. 

© Birgitta Wolfgang Bjørnvad

Een van de grootste uitdagingen van het werken met keramiek is het gebruik van kleuren. Afhankelijk van de klei, het glazuur en het bakken pakt het resultaat anders uit, dus je hebt de kleurstelling niet helemaal in de hand.  

© Birgitta Wolfgang Bjørnvad

Waar we bij Scandinavian Living werken aan het creëren van harmonie in huis, kun je zeggen dat jij probeert om het perfecte te laten barsten. Wat zou er gebeuren als iemand een pot van jou in huis zet?

‘Er is iets dystopisch aan onze tijd. Zeg maar net voordat je zo’n hardcore apocalyptische toekomstfilm in stapt. En de realiteit waarin we leven, wordt in zekere zin weerspiegeld in mijn kunst. Als je thuis een pot van mijn hand hebt staan, zal het je een ervaring geven die je nergens anders zult krijgen. Je gaat misschien aan andere dingen denken dan anders. Of wat filosoferen. Ik werk graag in het schemergebied tussen mooi en grimmig. Mijn kunst mag wel wat schuren met wat je verder in huis hebt, de harmonie een beetje doorbreken. Ik denk dat mensen dat nodig hebben. Ik ben erg geïnspireerd door iemand als Grayson Perry. Hij verbeeldt politieke agenda’s op vazen en wandtapijten. Verder vind ik het gewoon leuk als kunst een plekje bij iemand thuis krijgt. Juist cool als kunst als het ware een extra dimensie krijgt.’ 

Met klei als canvas is er een andere mate van directheid, omdat je dingen niet te vaak opnieuw kunt doen en je maar zo’n 14 dagen hebt vanaf het moment dat de pot binnenkomt totdat die niet goed meer te bewerken valt. 

© Birgitta Wolfgang Bjørnvad